APLIKACJE MEBLOWE
W Zamku można podziwiać jedyną w Polsce wystawę elementów zdobniczych, tak zwanych aplikacji meblowych, czyli zdobień nakładanych na meble, które były wykonywane ze złoconego brązu. Technika odlewnictwa z brązu sięga czasów starożytnych, zaś w kolejnych stuleciach przeżywała zarówno momenty rozkwitu, jak i niewielkiej popularności. Począwszy od epoki renesansu aplikacje stopniowo stają się integralną częścią mebla, a okres ich największej popularności przypada na wiek XVIII i pierwszą połowę wieku XIX. W tym czasie meble są zdobione uchwytami, kluczynami, stopami, maskami, plakietami dekoracyjnymi i innymi elementami wykonywanymi ze złoconego brązu, które często są projektowane przez znanych artystów. W celu uwydatnienia piękna tych ozdób, metaliczny blask aplikacji łączony jest z ciepłą tonacją drewna.
Kolekcja (jedyna w Polsce) znajdująca się w muzeum zamkowym obejmuje niezwykłe elementy zdobnicze pochodzące z różnych epok, a wśród nich: empirowe aplikacje, renesansowe antaby, barokowe okucia meblowe, czy też wiele innych elementów powstałych we Francji, Niemczech oraz w Polsce.
NARZĘDZIA RZEMIEŚLNICZE
W kolejnej sali muzealnej zostały zgromadzone i wyeksponowane w innowacyjny sposób narzędzia ręczne wykorzystywane przez dawnych rzemieślników do tworzenia sprzętów codziennego użytku, które mają podstawowe znaczenie dla jakości prac wykonywanych w drewnie. Narzędzia umożliwiające łatwą i dokładną obróbkę drewna na każdym etapie pracy były zmieniane je i udoskonalane przez wieki, w zależności od zmieniających się potrzeb, jednak pewne ich funkcje pozostały niezmienne, więc niektóre narzędzia używane dzisiaj zostałyby z pewnością rozpoznane przez stolarzy średniowiecznych. Z uwagi na mnogość i różnorodność narzędzi zgromadzonych w Muzeum Zamkowym postanowiliśmy dokonać charakterystyki grup narzędzi, bez których praca stolarza w drewnie byłaby niemożliwa.
Przyrządy pomiarowe
Wykonywanie pomiarów jest pierwszą czynnością stolarza, a przyrządy pomiarowe służą mu do mierzenia długości i kątów. Od czasu do czasu rzemieślnik sięga także po narzędzia takie jak wzorniki do przenoszenia wymiarów z jednego elementu na drugi. Do tej grupy należą następujące narzędzia: węgielnica, suwmiarka, liniał oraz sprawdziany szczękowe zewnętrzne i wewnętrzne.
Narzędzia do znaczenia
Znaczenie to druga podstawowa czynność wykonywana w celu nadania przedmiotom pożądanych kształtów i rozmiarów. Polega ona na przeniesieniu wymiarów z rysunku na obrabiany element. Do tego celu wykorzystuje się takie oto narzędzia: ołówek, szydło, znacznik i cyrkiel.
Narzędzia do cięcia
Następną w kolejności czynnością wykonywaną przez stolarza jest cięcie drewna na odpowiednie fragmenty, do czego służy piła wywodząca swą nazwę od starosłowiańskiego wyrazu fila. Jest to podstawowe narzędzie wieloostrzowe wykorzystywane nie tylko do cięcia drewna, ale również do obróbki innych materiałów, jak kość, metal, kamień. Praca piłą polega na przecinaniu, podcinaniu i usuwaniu na zewnątrz zeskrawanego materiału.
Narzędzia z krawędzią tnącą
Po wstępnej obróbce części wykonywanego przedmiotu należy ją wygładzić, połączyć, wyszlifować i wykończyć. Do każdej z tych czynności potrzebne są inne narzędzia, które są zaliczane do grupy narzędzi skrawających. Można podzielić je na dwie grupy: prowadzone narzędzia skrawające (np. strugi) i narzędzia do cięcia odręcznego (np. dłuta).
Ściski stolarskie
Części konstrukcji drewnianych są łączone za pomocą różnego rodzaju złączy. Jeżeli do tego celu nie zostały użyte metalowe łączniki, złącza spajane są klejem. Następnie łączone elementy są unieruchamiane i dociskane przez ściski, które są ściągane dopiero w momencie zaschnięcia kleju.
Narzędzia do skręcania i wiercenia
Najprostszym sposobem zrobienia dziury w drewnie jest wbicie w nie ostrego punktaka, ale może to spowodować pęknięcia, dlatego bezpieczniej jest użyć do tego celu wiertła ze spiralnym rowkiem, który usuwa drewno z otworu.
